İçeriğe atla
devcards.space
DevOpsTools

Bash Temelleri: Her Geliştiricinin Bilmesi Gereken Terminal Komutları

Linux/macOS terminalinde her geliştiricinin günlük olarak kullandığı temel Bash komutları — navigasyon, dosya yönetimi, arama ve örnek iş akışları.

6 dakika okuma
Bash Basics infografiği: navigasyon, listeleme, dosya yönetimi, içerik görüntüleme, arama ve faydalı komutları gösteren 10 bölümlü genel bakış

Bash, Linux ve macOS başta olmak üzere Unix tabanlı sistemlerin standart kabuğudur. Yazılımcı olarak günlük iş akışınızda dosya yönetimi, build çalıştırma, log inceleme ve bulutta dağıtım gibi neredeyse her görev terminalden geçer. Bu rehberde infografikteki 10 bölümü açarak en sık kullanılan komutları örneklerle özetliyoruz; ezberlemek değil, hangi durumda hangisinin gerektiğini bilmek önemli.

Bash Nedir?

Komut satırı arayüzü ve betikleme dili olan bir kabuktur. İşletim sistemiyle etkileşim kurmak için kullanılır. Linux, macOS ve WSL'de varsayılan olarak yüklü gelir; tek seferlik komutlar için interaktif modda, otomasyon için .sh dosyalarıyla kullanılır.

  • Komut çalıştırma
  • İşletim sistemiyle etkileşim
  • Linux, macOS, WSL'de yaygın

Navigasyon

Dosya sisteminde gezinmek için kullanılan üç temel komut: pwd, cd, ls.

bash
pwd               # mevcut dizini yazdır
cd folder         # alt dizine geç
cd ..             # bir üst dizine
cd ~              # home dizinine
ls                # dosyaları listele

Dosyaları Listeleme

ls komutunun farklı bayraklarıyla detaylı görüntü alabilirsiniz.

bash
ls               # liste
ls -l            # uzun format (izinler, boyut, tarih)
ls -a            # gizli dosyalar dahil
ls -lh           # insan okur boyutlar (KB, MB)

Dosya & Dizin Yönetimi

Oluşturma, taşıma, kopyalama ve silme operasyonları:

bash
mkdir folder              # klasör oluştur
touch file.txt           # boş dosya oluştur
cp file.txt backup.txt   # kopyala
mv file.txt new.txt      # taşı / yeniden adlandır
rm file.txt              # sil
rm -r folder             # özyinelemeli sil

Dosya İçeriği

Dosya içeriğini görüntülemek için kullanılan komutlar:

bash
cat file.txt        # içeriği yazdır
less file.txt       # sayfa sayfa oku (q ile çık)
head file.txt       # ilk 10 satır
tail file.txt       # son 10 satır
tail -f log.txt     # canlı log takibi

Arama & Filtreleme

Dosya içinde veya dosya sisteminde aramak için en güçlü iki komut grep ve find:

bash
grep "hata" log.txt          # dosyada arama
grep -r "TODO" .             # özyinelemeli arama
find . -name "*.ts"          # ts dosyalarını bul
find . -type d -name "dist"  # dist klasörlerini bul

Faydalı Komutlar

Günlük işlerde sürekli ihtiyaç duyacağınız küçük komutlar:

bash
clear            # ekranı temizle
echo "merhaba"   # ekrana yazdır
man ls           # komut dokümantasyonu
which node       # komutun yolunu göster
history          # önceki komutlar

İpuçları

Verimliliğinizi katlayan tetikleyiciler:

  • Tab — otomatik tamamlama (dosya/komut)
  • ↑ ↓ — komut geçmişinde gez
  • Ctrl+C — çalışan komutu durdur
  • Ctrl+R — geçmişte hızlı arama
  • Ctrl+L — clear yerine kullan

Tipik Bir İş Akışı

Yeni bir proje oluştururken kullanacağınız zincirleme komutlar:

bash
mkdir project
cd project
touch index.js
ls
# sonra:
git init
npm init -y

Özet

Bash; geliştiriciler ve DevOps için tüm sisteminizi kontrol etme aracıdır. GUI'den çok daha hızlı, scriptlenebilir ve uzaktan sunucularda da aynı şekilde çalışır. Sadece birkaç düzine komutu öğrenmek bile günlük verimliliğinizi belirgin biçimde artırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu konuda en çok merak edilenler.

Zsh ile farkı nedir?

Zsh büyük ölçüde Bash uyumludur ve ek özellikler (oh-my-zsh, otomatik tamamlama eklentileri) sunar. macOS'ta Catalina'dan beri varsayılan kabuk Zsh'dır. Bu rehberdeki komutların tamamı her ikisinde de aynı şekilde çalışır.

Windows'ta Bash kullanabilir miyim?

Evet. WSL (Windows Subsystem for Linux) ile gerçek bir Linux kabuğu çalıştırabilirsiniz. Git Bash de günlük komutlar için iyi bir alternatiftir.

rm -rf gerçekten tehlikeli mi?

Evet. rm -rf / sistem dosyalarınızı kalıcı olarak silebilir. Her zaman önce ls ile doğrulayın, gerekirse trash veya rm -i (interaktif) kullanın.

Bash betikleri nasıl yazılır?

.sh uzantılı dosyalar oluşturur, başına #!/bin/bash shebang yazar ve chmod +x ile çalıştırılabilir yaparsınız. Değişkenler, döngüler ve fonksiyonlarla küçük otomasyonlar yazmak çok kolaydır.

Verimlilik için ne öğrenmeli?

Tab autocomplete, alias, pipe (|), redirect (>), && / ||, history (Ctrl+R) ve grep/find kombinasyonları en çok zaman kazandıranlardır. Bunlara hâkim olmak yeterli.

İlgili İçerikler

Bu konuyla bağlantılı diğer infografikler.

Daha fazla developer infografiği keşfedin

Yeni içerikleri kaçırmamak için ana sayfayı ziyaret edin.

Tüm infografikleri gör